رمز النقش: Na-Maḥram Bilqīs 1
المعلومات الأساسية
- المصدر: معبد اوام/ محرم بلقيس
- المحافظة: مارب
- الأصل: معبد إلمقه أوام
- الموقع: محرم بلقيس اليوم
خصائص النص
- نوع الخط: المسند
- اللغة: السبئية
- تقنية الكتابة: نحت غائر
التأريخ
- الحقبة الزمنية: القرن 3 م (248-253 م)
- المادة: حجري
- عدد الأسطر: 47
النصوص
-
النص بالخط المسند:
1- [م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت] (| أ ق و) [ل| ش ع ب ن | ذ م ر ي | و ش ع ب ه م و | س م ه ر م | ه ق ن ي | أ ل م ق ه ] 2- (ث ه و) [ ن ب ع ل أ و م | ذ ن | ص ل ] (م ن) | ذ ذ ه ب ن | ح (ح) [د م | ب ذ ت | ه و ش ع | و ه ر د أ ن | م ر أ] 3- ي ه م و | أ ل ش ر ح | ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل | ب ي (ن) | م 4- ن ي | ف ر ع م | ي ن ه ب |م ل ك | س ب أ | ب ث ب ر | و ش ك ر | و و ض ع |و ه س ح ت ن | و ه ث ل ع (ن | و ن ق ) 5- م | ك ر ب أ ل | ه ي ف ع | ذ ر ي د ن | و أ ش ع ب | مو م ص ر ت | ذ ر ي د ن | و ل د ع م | ب ض ر | ه ش ت أ و 6- و ت ن ش أ ن | و ح ب ل | ب ع ب ر | م ر أ ي ه م و | أ ل ش ر ح | ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل | ب ي ن | م 7- ل ك ي | س ب أ | و ذ ر ي د ن | ب ع د | س ل م م | و أ خ و ن م | و ط ب ن ت م | و ج ز ي م ت م | و و ق و ر 8- ك و ن | ب ي ن ه م و | و ب ي ن | ش م ر | ذ ر ي د ن | و ر أ | ك ح م د | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | خ ي ل 9- و م ق م | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | ب ذ ت | ش ر ح | و ه و ف ي ن | ج 10- ح | ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل | ب ي ن | م ل ك ي | س ب أ | و ذ ر ي د ن | ب ن | ك ل | س ب أ ت 11- و ض ب ي أ | و ب ح ض ت | و ت ق م ت | ت ق د م و | و ر ت ض ح ن | ب ع م | ذ ر ي د ن | و م ص ر | ح م 12- ي ر م | و ل د ع م | ب ح ق ل | ح ر م ت م | و ب س ر ن |ذ أ ظ و ر | ب ي ن | ي ك ل أ | و د ل ج | و ب 13- ك ل | ب ح ض ت | ب ح ض و | و ه ص ر ن | ع د ي | ك ل | أ ر ض ت | ح م ي ر م | و ك ب ت ن | و ب ك ل 14- ه ن ت | س ب أ ت ن | و ض ب ي أ ن | و ت ق م ت ن | ف ه س ح ت و | و ه ر ه ب ن | و ظ و ر ن | ذ 15- ر ي د ن | و م ص ر | ح م ي ر م | و ل د ع م | ب ه ج ر ن | ه ك ر م | و ب ذ م ر | و ب ر خ م ت م | و ب 16- م ق ذ ت م | و ب ي ك ل أ | و ح م د | ب ن | ج ر ت | خ ي ل | و م ق م | أ ل م ق ه ب 17- ع ل أ و م | ب ذ ت | ت أ و ل ي | م ر أ ي ه م و | و خ م س ه م ي | ب و ف ي م | ب ن | ك ل | ه ن ت 18- س ب أ ت ن | و ض ب ي أ ن | و ت ق م ت ن | ع د ي | ه ج ر ن | ص ن 19- أ ح ل ل م | و أ خ ي ذ ت م | و س ب ي م | و م ل ت م | و غ ن م م | ذ ع س م | ذ ه ر ض و | و ه خ ض ف 20- ن |أ ل ب ب | م ر أ ي ه م و | ب ن | ك ل | ه ن ت | س ب أ ت ن | و ه ج ر | و م ص ن ع | و م ح ف د ت 21- ذ ع د و و | و ه ب ع ل ن | و خ ت ر ش ن | و ق م ع | ب ك ل | أ ر ض ت | ح م ي ر م | و ك ب ت ن | و ح 22- م د | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | و ش ع ب ه م و | س م ه ر م | خ ي ل | و م ق م | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م 23- | ب ذ ت | خ م ر ه م و | و ه و ش ع ن ه م و | ب س ت ب ر ي ن | و س 24- ت | ص ر ن |ب ك ل | ت ق د م ت | و ض ب ي أ | و ب ح ض ت | ب ه ن | ش و ع و | م ر أ ي ه م و | و ح 25- م د | ب ذ خ م ر | و ه و ش ع ن | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | ع ب د ه و | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | و ش 26- ع ب ه م و | س م ه ر م | و ك ل | أ س د | و ق ه و | ل س ب أ | و ب ح ض | ب ع م ه و | ع د ي | أ ر 27- ض | م أ ن ف م | و أ د و ن | و ع د ي | أ ر ض | أ ل ه ن | و ب ك ل م | ذ ح ل ن | و ب ع ل ي | ه ج ر ن 28- ه ن | ي ن ع م | و ي ن ع م | ب أ ر ض | م أ ن ف م | و ع د ي | أ خ ل ف | ه د ر ي ن ه ن | ي ك ل أ 29- و أ ب و ن | و س ب أ و | و ب ح ض | ث ت ي | ع ش ر ه و | س ب أ ت م | و ب ك ل | ه ن ت | س ب أ 30- ت ه م و | و ب ح ض ت ه م و | ف ت أ و ل و | ب ع ب ر | م ر أ ي ه م و | ع دي | ص ن ع و | و ن ع ض 31- ب و ف ي م | و ب أ ح ل ل م | و أ خ ي ذ ت م | و س ب ي م | و م ل ت م | و غ ن م م | ذ ع س 32- م | و ع د و و | و خ ت ر ش ن | و ق م ع | ع س م | أ ب ي ت م | و م ح ف د ت م | ب أ ر ض | أ ل ه ن | 33- و ب ك ل م | ذ ح ل ن | و ه ج ر ي ن ه ن | ي ن ع م | و ي ن ع م | و ب ي ت | ذ ي ن أ د | و ب ر ث ي ن | ب أ ر 34- ض | م أ ن ف م | و ح م د | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | خ ي ل | و م ق م | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | ب 35- ذ ت | س ت و ف ي و | ك ل | أ س د | و أ ف ر س | و أ ج ي ش | و ق ه ه و | م ر أ ي ه م و | م ر أ ي ه م و | م ل ك ن ه 36- ن | ل ق ت د م ن | ع د ي | أ ر ض ت | ح م ي ر م | ب ه و ت | ض ر ن | و ح م د م | ب ذ ت | س ت و 37- ف ي و | ش ع ب ه م و | و ه ج ر ن | ن ع ض | و ر و ح ه و | و ك ل | ه ج ر | و م ص ن ع | أ ر ض 38- ذ م ر | و س ه م ن | ب ن | ب أ س ت م | و ن ك ي ت م | و م ث ب ر م | و ح م د م | ب ذ ت | خ م ر 39- أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | | ع ب د ه و | م ع د ك ر ب | ب ن | د ر ت | و ش 40- ف ر ن | و ه و ك ب ن | و ه ث م ر ن | ك ل | أ ر ض ت ه م و | و أ س ر ر ه م و | و م ف ن ت (ه) [ م و | و ب] 41- ب ر ر ن | ذ ر ف د | ن أ د م | ق ي ظ | و ص ر ب | و ن أ د | س ق ي م | ب ن | ك ل | [ أ ر ض ت ه م و |] 42- و أ س ر ر ه م و | ب ك ل | م ل أ | خ م س ت | خ ر ي ف ت م | ذ ك و ن | ه و أ | ض ر ن | و [... أ] 43- س د | ذ أ و ث ن ه م و | ش ع ب ن | ق ش م م | و م أ ن ف م | و ب ك ل م | ذ [ح ل ن | [و ش ع ب] 44- ن | ش د د م | ف ظ و ر و | و ح و ي | ب و س ط | م ص ن ع ه م و | ب [...] 45- ذ ك و ن | ه و أ | و ل و ز أ | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | [ع ب د ه و | م ع د ك ر ب] 46- ب ن | ج ر ت | ح ظ ي | و ر ض و | م ر أ ي ه م و | أ ل ش ر ح [| ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل |] 47- ب ي (ن) | م ل ك (ي) [| س ب أ | و ذ ر ي د ن | ب] ن ي | ف ر ع م ] ي ن ه ب | م ل ك | [س ب أ | [...]
-
النص بالفصحى:
1- (رمز) [م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت] (| أ ق و) [ل| ش ع ب ن | ذ م ر ي | و ش ع ب ه م و | س م ه ر م | ه ق ن ي | أ ل م ق ه ] 2- (ث ه و) [ ن ب ع ل أ و م | ذ ن | ص ل ] (م ن) | ذ ذ ه ب ن | ح (ح) [د م | ب ذ ت | ه و ش ع | و ه ر د أ ن | م ر أ] 3- ي ه م و | أ ل ش ر ح | ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل | ب ي (ن) | م 4- ن ي | ف ر ع م | ي ن ه ب |م ل ك | س ب أ | ب ث ب ر | و ش ك ر | و و ض ع |و ه س ح ت ن | و ه ث ل ع (ن | و ن ق ) 5- م | ك ر ب أ ل | ه ي ف ع | ذ ر ي د ن | و أ ش ع ب | مو م ص ر ت | ذ ر ي د ن | و ل د ع م | ب ض ر | ه ش ت أ و 6- و ت ن ش أ ن | و ح ب ل | ب ع ب ر | م ر أ ي ه م و | أ ل ش ر ح | ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل | ب ي ن | م 7- ل ك ي | س ب أ | و ذ ر ي د ن | ب ع د | س ل م م | و أ خ و ن م | و ط ب ن ت م | و ج ز ي م ت م | و و ق و ر 8- ك و ن | ب ي ن ه م و | و ب ي ن | ش م ر | ذ ر ي د ن | و ر أ | ك ح م د | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | خ ي ل 9- و م ق م | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | ب ذ ت | ش ر ح | و ه و ف ي ن | ج 10- ح | ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل | ب ي ن | م ل ك ي | س ب أ | و ذ ر ي د ن | ب ن | ك ل | س ب أ ت 11- و ض ب ي أ | و ب ح ض ت | و ت ق م ت | ت ق د م و | و ر ت ض ح ن | ب ع م | ذ ر ي د ن | و م ص ر | ح م 12- ي ر م | و ل د ع م | ب ح ق ل | ح ر م ت م | و ب س ر ن |ذ أ ظ و ر | ب ي ن | ي ك ل أ | و د ل ج | و ب 13- ك ل | ب ح ض ت | ب ح ض و | و ه ص ر ن | ع د ي | ك ل | أ ر ض ت | ح م ي ر م | و ك ب ت ن | و ب ك ل 14- ه ن ت | س ب أ ت ن | و ض ب ي أ ن | و ت ق م ت ن | ف ه س ح ت و | و ه ر ه ب ن | و ظ و ر ن | ذ 15- ر ي د ن | و م ص ر | ح م ي ر م | و ل د ع م | ب ه ج ر ن | ه ك ر م | و ب ذ م ر | و ب ر خ م ت م | و ب 16- م ق ذ ت م | و ب ي ك ل أ | و ح م د | ب ن | ج ر ت | خ ي ل | و م ق م | أ ل م ق ه ب 17- ع ل أ و م | ب ذ ت | ت أ و ل ي | م ر أ ي ه م و | و خ م س ه م ي | ب و ف ي م | ب ن | ك ل | ه ن ت 18- س ب أ ت ن | و ض ب ي أ ن | و ت ق م ت ن | ع د ي | ه ج ر ن | ص ن 19- أ ح ل ل م | و أ خ ي ذ ت م | و س ب ي م | و م ل ت م | و غ ن م م | ذ ع س م | ذ ه ر ض و | و ه خ ض ف 20- ن |أ ل ب ب | م ر أ ي ه م و | ب ن | ك ل | ه ن ت | س ب أ ت ن | و ه ج ر | و م ص ن ع | و م ح ف د ت 21- ذ ع د و و | و ه ب ع ل ن | و خ ت ر ش ن | و ق م ع | ب ك ل | أ ر ض ت | ح م ي ر م | و ك ب ت ن | و ح 22- م د | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | و ش ع ب ه م و | س م ه ر م | خ ي ل | و م ق م | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م 23- | ب ذ ت | خ م ر ه م و | و ه و ش ع ن ه م و | ب س ت ب ر ي ن | و س 24- ت | ص ر ن |ب ك ل | ت ق د م ت | و ض ب ي أ | و ب ح ض ت | ب ه ن | ش و ع و | م ر أ ي ه م و | و ح 25- م د | ب ذ خ م ر | و ه و ش ع ن | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | ع ب د ه و | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | و ش 26- ع ب ه م و | س م ه ر م | و ك ل | أ س د | و ق ه و | ل س ب أ | و ب ح ض | ب ع م ه و | ع د ي | أ ر 27- ض | م أ ن ف م | و أ د و ن | و ع د ي | أ ر ض | أ ل ه ن | و ب ك ل م | ذ ح ل ن | و ب ع ل ي | ه ج ر ن 28- ه ن | ي ن ع م | و ي ن ع م | ب أ ر ض | م أ ن ف م | و ع د ي | أ خ ل ف | ه د ر ي ن ه ن | ي ك ل أ 29- و أ ب و ن | و س ب أ و | و ب ح ض | ث ت ي | ع ش ر ه و | س ب أ ت م | و ب ك ل | ه ن ت | س ب أ 30- ت ه م و | و ب ح ض ت ه م و | ف ت أ و ل و | ب ع ب ر | م ر أ ي ه م و | ع دي | ص ن ع و | و ن ع ض 31- ب و ف ي م | و ب أ ح ل ل م | و أ خ ي ذ ت م | و س ب ي م | و م ل ت م | و غ ن م م | ذ ع س 32- م | و ع د و و | و خ ت ر ش ن | و ق م ع | ع س م | أ ب ي ت م | و م ح ف د ت م | ب أ ر ض | أ ل ه ن | 33- و ب ك ل م | ذ ح ل ن | و ه ج ر ي ن ه ن | ي ن ع م | و ي ن ع م | و ب ي ت | ذ ي ن أ د | و ب ر ث ي ن | ب أ ر 34- ض | م أ ن ف م | و ح م د | م ع د ك ر ب | ب ن | ج ر ت | خ ي ل | و م ق م | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | ب 35- ذ ت | س ت و ف ي و | ك ل | أ س د | و أ ف ر س | و أ ج ي ش | و ق ه ه و | م ر أ ي ه م و | م ر أ ي ه م و | م ل ك ن ه 36- ن | ل ق ت د م ن | ع د ي | أ ر ض ت | ح م ي ر م | ب ه و ت | ض ر ن | و ح م د م | ب ذ ت | س ت و 37- ف ي و | ش ع ب ه م و | و ه ج ر ن | ن ع ض | و ر و ح ه و | و ك ل | ه ج ر | و م ص ن ع | أ ر ض 38- ذ م ر | و س ه م ن | ب ن | ب أ س ت م | و ن ك ي ت م | و م ث ب ر م | و ح م د م | ب ذ ت | خ م ر 39- أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | | ع ب د ه و | م ع د ك ر ب | ب ن | د ر ت | و ش 40- ف ر ن | و ه و ك ب ن | و ه ث م ر ن | ك ل | أ ر ض ت ه م و | و أ س ر ر ه م و | و م ف ن ت (ه) [ م و | و ب] 41- ب ر ر ن | ذ ر ف د | ن أ د م | ق ي ظ | و ص ر ب | و ن أ د | س ق ي م | ب ن | ك ل | [ أ ر ض ت ه م و |] 42- و أ س ر ر ه م و | ب ك ل | م ل أ | خ م س ت | خ ر ي ف ت م | ذ ك و ن | ه و أ | ض ر ن | و [... أ] 43- س د | ذ أ و ث ن ه م و | ش ع ب ن | ق ش م م | و م أ ن ف م | و ب ك ل م | ذ [ح ل ن | [و ش ع ب] 44- ن | ش د د م | ف ظ و ر و | و ح و ي | ب و س ط | م ص ن ع ه م و | ب [...] 45- ذ ك و ن | ه و أ | و ل و ز أ | أ ل م ق ه ب ع ل أ و م | [ع ب د ه و | م ع د ك ر ب] 46- ب ن | ج ر ت | ح ظ ي | و ر ض و | م ر أ ي ه م و | أ ل ش ر ح [| ي ح ض ب | و أ خ ي ه و | ي ز أ ل |] 47- ب ي (ن) | م ل ك (ي) [| س ب أ | و ذ ر ي د ن | ب] ن ي | ف ر ع م ] ي ن ه ب | م ل ك | [س ب أ | [...]
-
المعنى بالفصحى:
1- معدي كرب من بني جُرَة أقيال الشعب ذمري وشعبهم سماهر أهدى إلمقه 2- ثهوان سيد معبد أوام هذا التمثال البرونزي، حَمْداً لأنه أعان وناصر سيد 3- يهم إيل شرح يحضب وأخيه يأزل بين ملكي سبأ وذي ريدان 4- كرب إيل هيفع ذي ريدان وشعوب وقوات ذي ريدان ولد عم في الحرب 5- كرب إيل هيفع ذي ريدان وشعوب وقوات ذي ريدان ولد عم في الحرب 6- والثورة (تمرد) التي أثاروُها على سيديهم إيل شرح يحضب وأخيه يأزل بين 7- ملكي سبأ وذي ريدان بعد السلام والتحالف والوحدة وعهد موثق بالإيمان وثابت 8- كان بينهم وبين شمر ذي ريدان، وقد حمد معدي كرب الجُرتي قوة 9- ومقام إلمقه سيد معبد أوام لأنه حفظ وسلّم جسد سيديهم إيل شرح 10- يحضب وأخيه يأزل بين ملكي سبأ وذي ريدان من كل الحملات العسكرية 11- والحروب التي خاضوها والمعارك التي قاموا بها ضد ذي ريدان وقوات 12- حمير ولد عم في حقل حرمة و في وادي ذي أظور بين يكلا ودلحج، ومن 13- كل الغارات والحملات الواسعة التي قادوها إلى كل أراضي حمير والكبة، وفي كل 14- تلك الحملات والصراعات والمواجهات فسحقوا وأرهبوا وحاصروا 15- ذي ريدان وقوات حمير ولد عم في المدينة هكر وفي ذمار و في رخمة و 16- في منقذة وفي يكلا، وحمد معيد كرب الجُرتي قوة ومقام إلمقه 17- سيد معبد أوام أن عاد سيداهما وجيشاهما بسلام من كل تلك 18- الحملات والمعارك والمواجهات إلى المدينة صنعاء ونعض بغنائم الأنعام 19- وأسلاب وأسرى وسبي ومكاسب حرب وغنائم وفيرة مما أرضى وشفى 20- قلوب سيديهم من كل تلك المعارك ومدن وحصون ومحافد (حمير) 21- الذين اعتدوا واستولوا ودمروا وأخضعوا (العدو) في كل أراضي حمير والكبة 22- وحمد معدي كرب الجُرتي وشعبهم سماهر قوة ومقام إلمقه سيد معبد أوام 23- بأن وهبهم ومنحهم السلامة والنجاة والانتصار الصادق على العدو في تلك 24- الحرب وفي كل الغزوات والمعارك التي حاربوها وناصروا فيها سيديهم، وحمداً 25- بما نصر وأعان إلمقه سيد أوام عبده معدي كرب الجُرتي وشعبهم 26- سماهر وكل جنود معه (حين) أمره (سيداهم) لغزو واقتحام 27- أرض مأنف وأدون ثم اجتاحوا أرض ألهان وبكيل ذ حلان واخضعوا المدينتين 28- ينعم وينعم بأرض مأنف وحتى أنحاء المدينتين يكلا و 29- أبون، وغزوا وهجموا اثنتي عشر غزوة، وبعد أن أنجزوا 30- وحملاتهم فعادوا نحو سيديهم إلى (مدينة) صنعاء ونعض 31- بسلام وأسلاب وأسرى وسبي ومكاسب حرب وغنائم وفيرة 32- واعتدَوا ودمروا وأخضعوا الكثير من القصور والمحافد بأرض ألهان 33- وبكيل ذي حلان والمدينتين ينعم وينعم وقصر ذي ينأد وبرثيان بأرض 34- مأنف، وحمد معدي كرب الجُرتي قوة ومقام إلمقه سيد معبد أوام 35- لأنه حفظ كل الجنود والفرسان والجيوش (الذين بقيادته حين) أمره سيداهم الملكان 36- للتقدُم والهجوك على أراضي حمير في تلك الحرب، وحمداَ لأنه حفظ 37- شعبهم سماهر و (حاضرتهم) المدينة نعض وروحه وكل مدن وحصون أرض 38- ذمري وسهمان من كل بأس (حرب) ونكاية (شر) وأذى (دمار)، وحمداَ بأن وهب 39- إلمقه سيد معبد أوام عبده معدي كرب الجُرتي وشعبهم سماهر (فأنعم عليهم) 40- بالزروع وأغراس وأثمار (محصول) كل أراضيهم ووديانهم وحقولهم التي تسقى بالقنوات (وفي) 41- الأراضي العقر (المسماة) ذي رافد ثماراً وفيرة بموسمي القياظ والصراب مع وفرة غلال المسقي من كل أراضيهم 42- ووديانهم الزراعية، بكل دعم ومساندة (لمدة) خمس سنوات التي كانت فيها تلك الحرب [...] 43- الجنود الذين (حموا) حدودهم مع الشعب قشم ومأنف وألهان وبكيل ذي حلان [والشعب] 44- شداد، كما حاصروا وطوقوا العدو داخل حصونهم ب [...] 45- التي كانت فيها تلك الحرب، وليدم إلمقه سيد معبد أوام على عبده معدي كرب 46- الجُرتي حظى ورضا سيديهم إيل شرح يحضب وأخيه يأزل 47- بين ملكي سبأ وذي ريدان ابني فارع ينهب ملك سبأ [...].
معلومات إضافية
علي محمد الناشري2023: ريدان 10 إيل شرح يحضب وأخوه يأزل بين ملكا سبأ وذي ريدان في ضوء نقش حربي جديد من معبد أوام ،ص:34